Các tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp

Đăng lúc 13:08:42 20/08/2018

Những áp lực từ người tiêu dùng, từ xã hội và từ chính quyền nơi nhập khẩu hàng hóa khiến các công ty đa quốc gia có các cơ sở sản xuất (CSSX) hoặc đặt hàng tại các nước đang phát triển đã phải đưa ra tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội thông qua các bộ quy tắc

Các tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Những áp lực từ người tiêu dùng, từ xã hội và từ chính quyền nơi nhập khẩu hàng hóa khiến các công ty đa quốc gia có các cơ sở sản xuất (CSSX) hoặc đặt hàng tại các nước đang phát triển đã phải đưa ra tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội thông qua các bộ quy tắc ứng xử (COC).

Trên thế giới hiện nay có khoảng hơn 100 bộ quy tắc ứng xử, thí dụ như SA 8000, WRAP, FLA, ETI, các công ước ILO... các chứng chỉ áp dụng các bộ quy tắc ứng xử này không phải là một điều kiện bắt buộc (trừ bên đặt hàng yêu cầu), nhưng nó sẽ là một lợi thế lớn trong quá trình cạnh tranh. Trong hội nhập kinh tế, các hàng rào thuế quan sẽ được bãi bỏ và các nước, nhất là các nước phát triển, đã và đang dựng lên những hàng rào kỹ thuật để bảo hộ hàng hóa trong nước.

Các tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội (TNXH) chính là hàng rào kỹ thuật lớn nhất trong cạnh tranh. Vì thế cần thiết phải xây dựng các tiêu chuẩn TNXH. Tuy nhiên, không thể áp dụng một cách máy móc các tiêu chuẩn TNXH của các nước vì mỗi nước có một truyền thống văn hóa, một đường lối phát triển riêng. Bởi vậy, các tiêu chuẩn phải phù hợp với luật pháp, mang lại lợi ích cho người lao động (NLÐ) và góp phần cho doanh nghiệp phát triển.

Thực tế ở các nước phát triển cho thấy, việc áp dụng các tiêu chuẩn TNXH không chỉ bảo đảm các quyền lợi, sức khỏe và tính mạng cho NLÐ, mà còn nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, sức cạnh tranh của các DN.

Ở nước ta, Dự án "Sáng kiến liên kết các doanh nghiệp" (VBLI) do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chủ trì phối hợp Hiệp hội da giày, Viện Bảo hộ lao động, Bộ LÐ, TB-XH, Bộ Y tế, Bộ KH-CN được tiến hành tại 10 CSSX vừa và nhỏ thuộc ngành dệt-may, da giày đã giúp các CSSX này xây dựng và áp dụng các tiêu chuẩn TNXH.

Sau một thời gian áp dụng, kết quả cho thấy tỷ lệ xuất khẩu trên doanh thu tăng so với trước 7,8%, tỷ lệ lợi nhuận trên doanh thu tăng 1,5%, doanh thu bình quân một doanh nghiệp tăng 1,6 tỷ đồng và kết quả NLÐ cũng được hưởng lợi với năng suất lao động của một người tăng 2,8 triệu đồng/năm.

Các chính sách kinh tế - xã hội là công cụ quản lý và điều tiết vĩ mô của Nhà nước, có tác động to lớn tới toàn bộ đời sống kinh tế - xã hội của quốc gia. Thông qua những chính sách này, Nhà nước thực hiện các chức năng chủ yếu của mình như: Nâng cao hiệu quả nền kinh tế, bảo đảm công bằng xã hội, duy trì sự ổn định kinh tế - xã hội. Vì thế, đường lối phát triển kinh tế của Nhà nước ta thể hiện rất rõ các nguyên tắc cơ bản sau: Nâng cao hiệu quả của nền kinh tế, bảo đảm công bằng xã hội, giữ ổn định kinh tế - xã hội.

Thực hiện đầy đủ ba nguyên tắc trên cũng chính là bảo đảm cho các tiêu chí TNXH ở tầm vĩ mô của Nhà nước. Tuy nhiên, hiệu quả sản xuất của các doanh nghiệp nói chung và CSSX vừa và nhỏ nói riêng hiện nay chưa cao.

Hiệu quả sản xuất, năng lực quản lý, tổ chức điều hành của nhiều DNNN chưa phù hợp cơ chế thị trường, còn nhiều yếu kém; việc thực hiện các quy định pháp luật về lao động chưa đầy đủ và không đồng đều.

Từ thực tế sản xuất, cần tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của các nước đi trước, NILP đã tiến hành nghiên cứu và tổng hợp giới thiệu sáu bước cơ bản cần phải thực hiện để có thể xây dựng được kế hoạch phát triển của một DN, trong đó có việc xây dựng tiêu chuẩn TNXH và chính sách an toàn vệ sinh lao động (AT-VSLÐ). Ðó là:

- Dự báo phát triển. Dự báo là điểm bắt đầu của việc xây dựng các tiêu chuẩn trách nhiệm cùng với các chính sách phát triển. Ðể xác định kế hoạch phát triển cần phải tìm hiểu các sự việc có thể xảy ra trong tương lai (gần hay xa), xem xét mọi việc một cách toàn diện, rõ ràng và kỹ lưỡng, để biết DN đang ở đâu và trên cơ sở những điểm mạnh điểm yếu của DN xây dựng các chính sách kinh tế - xã hội cho mình, trong đó có các chính sách cụ thể về AT-VSLÐ.

- Xác định mục tiêu phát triển. Ðây là bước cơ sở để xác định phương hướng cơ bản các chính sách phát triển cho doanh nghiệp. Phải xác định được các kết quả sẽ thu được, những ưu tiên trước mắt, những gì cần phải hoàn thành. Qua các chính sách này, người lãnh đạo sẽ xác định trách nhiệm của tất cả các bộ phận chính trong DN, trong đó có bộ phận chuyên trách về AT-VSLÐ.

- Xây dựng các nội dung phát triển cơ bản và tiêu chuẩn trách nhiệm. Bước tiếp theo để hình thành, mở rộng và sử dụng các chính sách phát triển nhằm xây dựng các tiêu chuẩn TNXH của DN. Các nội dung đó bao gồm các dự báo, các kế hoạch phát triển, các chính sách cơ bản của DN. Một trong những nguyên tắc cơ bản của việc xây dựng tiêu chuẩn TNXH trên cơ sở chính sách phát triển của DN ở Việt Nam là các cá nhân tham gia xây dựng các tiêu chuẩn TNXH càng hiểu biết và nhất trí trong việc sử dụng các nội dung cơ bản thích hợp cho việc xây dựng chính sách phát triển thì việc xây dựng chính sách sẽ càng được phối hợp chặt chẽ hơn.

- Xây dựng các phương án thực hiện. Doanh nghiệp cần xây dựng nhiều phương án phát triển để lựa chọn. Các tiêu chuẩn chính sách cũng như các kế hoạch nào cũng có những phương án lựa chọn được xem là tốt nhất. Người quản lý khi hoạch định chính sách và lập kế hoạch cho DN thường hay phải thực hiện các bước khảo sát sơ bộ, xây dựng nhiều phương án khả thi để qua đó lựa chọn phương án hợp lý nhất trên cơ sở xem xét và cân nhắc kỹ càng các mặt mạnh-yếu của các phương án với việc định lượng được những kết quả khi thực hiện.

- Xây dựng các tiêu chuẩn và kế hoạch hỗ trợ. Thông thường bên cạnh chính sách chính bao giờ cũng phải xây dựng các tiêu chuẩn hay kế hoạch hỗ trợ. Khi quyết định thực hiện một chương trình như Chương trình Bảo hộ lao động chẳng hạn, thì kéo theo nó là một loạt những kế hoạch hoạt động để hỗ trợ như: kế hoạch giáo dục - tuyên truyền - nâng cao nhận thức, kế hoạch xây dựng các cuộc khảo sát điều tra cơ bản, kế hoạch xây dựng các tài liệu huấn luyện hướng dẫn; kế hoạch đào tạo cán bộ tuyên truyền, xây dựng các chương trình trên phương tiện nghe nhìn thông tin đại chúng, kế hoạch xây dựng và xin ngân sách, gây quỹ,...

- Lượng hóa các tiêu chuẩn, chính sách, kế hoạch bằng việc lập dự toán kinh phí. Sau khi các tiêu chuẩn, chính sách hay kế hoạch của doanh nghiệp đã được xây dựng xong, bước cuối thực hiện là lượng hóa kế hoạch đó dưới dạng dự toán kinh phí. Nếu điều hành tốt, dự toán kinh phí này sẽ là công cụ, phương tiện để kết hợp các kế hoạch khác nhau, đồng thời là những tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thiện của kế hoạch.

Nguồn: PGS, TS LÊ VÂN TRÌNH
Theo: Viện trưởng Nghiên cứu kỹ thuật Bảo hộ lao động

Để lại tin nhắn cho chúng tôi